Για τον Δήμο Χλωπτσιούδη και το Laissez passer του

Κάθε σοβαρός μελετητής ενός έργου ή ενός γεγονότος ή οποιουδήποτε άλλου αγκαθιού τρύπωσε απρόσκλητο στο δέρμα του και τον βασανίζει, πριν ανακοινώσει τα σπουδαία του ευρήματα, νιώθει την ανάγκη να εξομολογηθεί τον τρόπο του, τη μέθοδό του˙ τον δικό του δρόμο προς το τέλος, τον επιδιωκόμενο σκοπό. Ο δικός μου νταλγκάς είναι η έρευνα και ο σκοπός μου είναι αρκούντως εγωιστικός: να κατανοήσω! Ψάχνω για να βρω τι ακριβώς ήταν αυτό που έψαχνα!

Η μέθοδός μου στην ανάγνωση της λογοτεχνίας είναι το rewind και σύμμαχός μου το παρόν. Ξεκινώ από τους σύγχρονούς μου (αυτούς που γράφουν τώρα ή λίγο πριν κι όχι μόνο τους συνομήλικούς μου) και ακολουθώ το νήμα που μου προτείνει η Τέχνη τους. Στον Καβάφη έφτασα από τον Χριστιανόπουλο και από τον Χρονά˙ στον Καραγάτση, τον Καστανάκη και τον Πικρό από τον Ιωάννου, τον Καζαντζή και τον Ραπτόπουλο˙ στον Παπαδιαμάντη και στον Ντοστογιέφσκι έφτασα αφού περιηγήθηκα στον κόσμο του Χατζή και του Σουρούνη.

Η ποίηση μπήκε στη ζωή μου ως δώρο κι εξελίχτηκε σε ανάγκη˙ κυριολεκτικά και ουσιαστικά. Το βιβλίο με τα ποιήματα του Αντώνη Δωριάδη που μου χάρισαν με συγκλόνισε επειδή είδα μέσα του τη δύναμη των λέξεων. Θα μπορούσε να ήταν ένα άλλο βιβλίο κι ένας άλλος ποιητής. Δεν ξέρω. Όμως το ποίημα

Σαν κήπος άνθισε 
χτες το κρεβάτι. 
Όλη τη νύχτα 
κόβαμε άνθη

λειτούργησε μέσα μου ως ορισμός της ποίησης κι όχι ως ποίημα. Όπως και το μικρό του Ντίνου Χριστιανόπουλου

Με τι συστολή φοράς τη στολή
κι όταν την πετάς, πετάς.

Πόση δύναμη έχουν οι λέξεις; Και δεν χρειάζεται καν να είναι πολλές κι ενωμένες για να νικήσουν όπως θέλει το γνωστό σύνθημα για τους ανθρώπους όταν διεκδικούν ή αγωνίζονται για κάτι. Αυτό ήταν. Οι λέξεις μπήκαν στη ζωή μου αλλιώς πια κι έγιναν η μεγάλη μου ανάγκη. Πλέον αναζητούσα το λίγο, το εύστοχο, το κουκούτσι! Για να φτάσεις στο κουκούτσι πρέπει να γευτείς όλον τον καρπό και αν το έχεις το κουκούτσι μπορείς να δημιουργήσεις καρπούς! Μαγικό και συμβαίνει και στην Τέχνη. Ειδικά στην ποίηση.

Εν τω μεταξύ ο χρόνος περνάει. Και δίνει κι άλλη διάσταση στη λέξη σύγχρονος. Ποιος είναι ο σύγχρονος; Αυτός που γράφει τώρα ή εκείνος που διαβάζεται και τώρα; Οι ποιητές που προηγήθηκαν νιώθουν το βάρος του και λίγοι είναι εκείνοι που αντέχουν το φορτίο του με τη δύναμη της ποίησής τους. Και πολλοί είναι και οι νέοι που εμφανίζονται στην αρένα αυτή για να δοκιμαστούν έχοντας, όχι ακριβώς άγνοια κινδύνου, αλλά νεανική ορμή. Είναι φυσικό να είναι περισσότερες οι αφίξεις στον ποιητικό χώρο από τις επιβεβαιώσεις και τις ανακηρύξεις-πιστοποιήσεις τού, ανθεκτικού-αυθεντικού, ποιητικού έργου! Όταν λοιπόν μιλάς για έναν νέο ποιητή και δεν είσαι κριτικός ή φιλόλογος, άρα δεν σε απασχολεί η αποτίμηση και η κατάταξη, ούτε το ποια είναι τα σχέδια του χρόνου γι’ αυτόν, ουσιαστικά καταθέτεις το δικό σου ποιητικό σύμπαν και εκφέρεις τον δικό σου λόγο πασχίζοντας να χωρέσεις εκεί μέσα το αντικείμενο της προσοχής σου.

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης γράφει τώρα. Είναι λοιπόν πολύ νωρίς για αποτίμηση του έργου του ως λογοτεχνική αξία. Κι αυτό δεν έχει να κάνει με το αν αρέσει ή όχι σε έναν ή σε πολλούς αναγνώστες. Ο πανδαμάτωρ χρόνος, μόλις άνοιξε το τεφτέρι του και σημείωσε στην κορυφή μιας σελίδας το όνομα του ποιητή. Το τι θα γραφτεί παρακάτω είναι άγνωστο. Κι εδώ μπαίνουμε στο άλλο χωράφι. Αυτό της ανάγνωσης. Για να κάνει καλά τη δουλειά του ο χρόνος πρέπει να κάνουν πρώτα καλά τη δουλειά τους οι αναγνώστες. Οι οποίοι άλλοτε λειτουργούν ως εξερευνητές του άγνωστου κι άλλοτε ως καταναλωτές του οικείου˙ άλλοτε ξεχύνονται σε σελίδες και στίχους και αναζητούν, φλερτάροντας με την απογοήτευση, την τέρψη και την ικανοποίηση και την ευλογία της κατανόησης και απόλυτης πρόσληψης αλλωνών γραμμένα˙ κι άλλοτε αναζητούν δεκανίκια, ταξιδιωτικούς οδηγούς και τεχνικά εγχειρίδια ώστε, εκ του ασφαλούς τάχα, να αποκρυπτογραφήσουν ξένα νοήματα. Τα ξένα νοήματα όμως που χρειάζονται τεχνικά εγχειρίδια για να αποκαλύψουν τα μυστικά τους καλά κάνουν και παραμένουν ξένα˙ η Τέχνη δεν είναι γρίφος. Υπάρχουν άλλα εργαλεία για να ξεκλειδώνουν το μυαλό του δημιουργού ενός έργου. Το έργο Τέχνης ξεκλειδώνει το μυαλό και τη ψυχή του αποδέκτη του έργου του δημιουργού˙ το τι ήθελε να πει ο ποιητής αφορά τον ποιητή και μόνο. Το μείζον είναι να βρει, και να δει, ο αναγνώστης  τον κόσμο που του προσφέρει ο ποιητής. Αίτια και αιτιατά, στην επιστήμη και στην τεχνολογία. Εδώ μόνο ουσία˙ όπως την αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης επειδή του έδωσε την αφορμή και τις κατάλληλες λέξεις ο ποιητής. Γι αυτήν την επικοινωνία, αυτήν που όπως επισήμανε ο Κούντερα σπάει τα δεσμά της ιδιωτικής καταγραφής σε ένα ημερολόγιο και αναζητά τη ζωή στον ανοιχτό αέρα της ανάγνωσης κι από άλλους, ένα μικρό κλικ χρειάζεται˙ ή και περισσότερα.

Αυτά τα κλικ, ευτυχώς, υπάρχουν στο βιβλίο του Δήμου Χλωπτσιούδη και επειδή υπάρχουν, -εγώ τουλάχιστον βρήκα να υπάρχουν-, είμαι εδώ και τολμώ να τα μοιραστώ μαζί σας.

Ο Δήμος επιλέγει να μιλήσει σε μια εποχή που, ο ίδιος, την προσδιορίζει ως την εποχή των εθνικισμών και αναγκαστικά βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα της γλώσσας:

Στην εποχή των εθνικισμών
δεν ξέρω σε ποια γλώσσα
να κλάψω
Το δάκρυ του σύννεφου φύλαξα
αγίασμα
για να ζωγραφίζω όνειρα χάρτινα.

Η πρόθεσή του δεν είναι να ξεφορτωθεί το βάρος της διατύπωσης ενός καταγγελτικού λόγου προσφεύγοντας στη δύναμη του άυλου ονείρου˙ η πρόκληση που είχε να αντιμετωπίσει ήταν ο πραγματικός ανθρώπινος πόνος που πνίγεται στις θάλασσες και τα σύνορα του κόσμου και δεν έχει κανένα πρόβλημα, ο ποιητής, να δει την πραγματική εικόνα. Οι στίχοι που προηγήθηκαν εδώ, στο βιβλίο έπονται των ακόλουθων:

Μέσα σε ναρκοπέδιο
βουλιάξαν φέρετρα
σκουριασμένα όνειρα
ξέβρασε η θάλασσα
π’ ανθίσαν σαν σωσίβια
στα βράχια, φράχτες
με ξιφολόγχες.

Η ποίηση του Χλωπτσιούδη δεν είναι ερμητική ούτε έχει πολλούς ιδιωτικούς κώδικες˙ είναι (θα τολμούσα να πω, τολμάει να είναι) επεξηγηματική και αναλυτική ισορροπώντας επικίνδυνα πάνω στα όρια της ποιητικής ευστοχίας και της φιλολογικής -κοινωνικοπολιτικής απόκλισης- περιγραφής. Η δύναμή του όμως τελικά δεν είναι το θέμα του και η παρουσίασή του αλλά η ποίηση η ίδια, αφού η κατακλείδα του ποιήματος μπορεί να ξεφύγει από το συγκεκριμένο και το απτό και να γενικεύσει αντιμετωπίζοντας κατάματα το όλον, υπερυψούμενη σε επίπεδα αποφθέγματος, δηλαδή κουκουτσιού, συγκεντρώνοντας στις λίγες λέξεις της ακέραια την ποιητική ουσία από όλο το υπόλοιπο ποίημα!

Αλήθεια,
το μέλλον μας με πόσα δάκρυα γράφεται;

 Το δίλημμα της γλώσσας και η πατρίδα είναι ανθρώπινη αδυναμία˙ οι άνθρωποι-πρόσφυγες ναυαγούν και πεθαίνουν, ο αλληλέγγυος ποιητής αναζητά τη γλώσσα στην οποία θα εκφράσει την οδύνη του και καταλήγει, λυτρωμένος, στην επίκληση των ονείρων αφού

τα όνειρα δεν έχουν πατρίδα
φυλή ή γλώσσα.

Όμως αυτό δεν είναι φυγή από την πραγματικότητα, υπεκφυγή και αδυναμία, επειδή τα όνειρα, στην ποίηση του Δήμου, μπορούν, αυτά τα άυλα, τα άφθαρτα, τα απέθαντα να ενδυθούν το ανθρώπινο περίβλημα και να μιλήσουν

τη γλώσσα της τρικυμίας
στη θύελλα της πραγματικότητας.

Η περιφραστική διατύπωση και η σχολαστική αποσαφήνιση μπορεί να υπονομεύουν, γενικά, τον ποιητικό λόγο, όπως και η συχνή χρήση παρομοιώσεων αφαιρεί την ευθύτητα του ορισμού και παραπέμπει στην ευκολία του παραδείγματος, αλλά στην προκείμενη περίπτωση τα στοιχεία αυτά λειτουργούν συμπληρωματικά με την ποιητική αφαίρεση και τον υπαινιγμό˙ μπορεί να δυσανασχετώ ως αναγνώστης όταν σκοντάφτω σε πολλά σαν και όπως μέσα σ’ ένα ποίημα, αλλά αποζημιώνομαι και αναγκάζομαι να τα προσπεράσω και να μη θεωρήσω ποιητική αστοχία και αδυναμία την ύπαρξή τους, όταν την ίδια στιγμή βρίσκομαι αντιμέτωπος με την καθαρότητα ενός ποιήματος του ίδιου ανθρώπου, στις ίδιες σελίδες, όπως το επόμενο.

Όταν ήμουν παιδί έπαιζα με την
υδρόγειο σφαίρα. Έφτιαχνα κράτη
δίχως αστυνομία και καταργούσα
τα σύνορα για να ταξιδεύουν
ελεύθερα οι άνθρωποι. Έβαζα ποτάμια
στις ερήμους να φύγει η ξηρασία,
να πίνουν τα παιδιά, θάλασσες
στα βουνά να παίζουν
και νησιά για να ξαποσταίνουν
οι βάρκες των αμάχων.

Ποίημα απαλλαγμένο από περιττές λέξεις είναι ένα εύστοχο ποίημα˙ ποίημα που απελευθερώνει τον λόγο από υπερβολές στην έκφραση μπορεί και απογειώνει την κυριολεξία σε ποιητική μέθεξη˙ το ευφάνταστο όνειρο ενός ενήλικα είναι ένα απλό παιχνίδι ενός παιδιού. Η λέξη όνειρα, που πλεονάζει στο βιβλίο του Δήμου Χλωπτσιούδη, απουσιάζει από το πιο ονειρικό του ποίημα˙ αυτή του η τεχνική είναι που μ’ έπεισε να μοιραστώ τις σκέψεις μου μαζί σας αφού τη θεωρώ επαρκή (και περιεκτική) λογοτεχνική τεχνική αποτύπωσης ενός συναισθήματος ή μιας ιδέας, δηλαδή ποίηση.

Ο Δήμος εκθέτει και την άποψή του περί ποιητικής˙ ακόμη κι όταν δεν είναι αυτή η πρόθεσή του. Σ’ ένα ποίημα μας δίνει εικόνες της σημερινής πραγματικότητας οι οποίες, κατ’ αυτόν, συνιστούν ορισμούς του ποιήματος (ποίημα είναι…) και σ’ ένα επόμενο ποίημα παραθέτει άλλες εικόνες της ίδιας πραγματικότητας χωρίς πια τη διάθεση να τις αναγάγει σε σύμβολα. Στο πρώτο ποίημα θα μπορούσε κανείς να προσθέσει δικές του εικόνες ή να αμφισβητήσει τις εικόνες που επιλέγει ο ποιητής. Στο δεύτερο όμως ποίημα, οι εικόνες απαλλαγμένες πια από το βάρος του συμβολισμού και αποδιδόμενες με έναν πεζό λόγο λειτουργούν με απόλυτο ποιητικό τρόπο χωρίς να αφήνουν περιθώρια για άλλες σκέψεις˙ η τελευταία μάλιστα πρόταση

να κλέψεις κι εσύ λίγη αξιοπρέπεια τυλιγμένη σε μερίδες συσσιτίου

είναι ίσως το πιο απτό παράδειγμα της ποιητικής του Χλωπτσιούδη: εικόνες ανθρώπων που συνθλίβονται από το τέρας της οικονομίας της αγοράς, όνειρα που κονταροχτυπιούνται με χρέη, ελπίδα –έστω και τυφλή- που γίνεται δεκανίκι στήριξης και η κατακλείδα που αποτελεί απόσταγμα των ιδεών που κατατρύχουν τον ποιητή και λειτουργεί ως αυτόνομο ποίημα μέσα στο ποίημα. Μια λέξη στη μέση μιας πρότασης συνδέει δύο απίθανους συνειρμούς σε έναν: η κλοπή της αξιοπρέπειας είναι μια ασυμβατότητα, ένα παράλογο, -δεν οικειοποιείσαι την αξιοπρέπεια διά της κλοπής-, αλλά η μερίδα του συσσιτίου που εγκολπώνεται την αξιοπρέπεια ως περιτύλιγμα ή ως περιεχόμενο είναι ταυτόχρονα πράξη και ευχή, πραγματικότητα και όνειρο, είναι η ποιητική του Δήμου όλη. Όπως η δύναμη στη φυσική δεν ορίζεται αλλά γίνεται αντιληπτή από τα αποτελέσματά της έτσι και η ποίηση του Χλωπτσιούδη: γίνεται απτή διά της επίγευσης˙ αυτό που μένει μετά την ανάγνωση είναι καλό κι ας υπήρχαν σημεία αμηχανίας στο ενδιάμεσο.

Το εξομολογήθηκα στην αρχή, άρα δεν αμαρτάνω αφού αμαρτία εξομολογημένη δεν είναι αμαρτία, το επαναλαμβάνω κι εδώ. Προσεγγίζω την ποίηση του Δήμου με τους δικούς μου κώδικες˙ δεν είμαι κριτικός για ν’ ανιχνεύσω τους δικούς του, πολύ περισσότερο να τους αξιολογήσω. Θεωρώ λοιπόν πως (για δέστε, πάλι κατακλείδα είναι) η φράση

ένα καρφί μαρτυρά ότι η στάχτη
κάποτε ήταν ξύλο

εμπεριέχει όλα εκείνα τα στοιχεία που μ’ αναγκάζουν να τη δεχτώ ως ένα ολοκληρωμένο και πολύ καλό (για την αισθητική μου, για την αναγνωστική μου διαδρομή, για την όποια ποιητική μου τεχνογνωσία) ποίημα˙ ο Δήμος θέλει να πει περισσότερα, αναπτύσσει την ποιητική του ρητορική σε πολλούς στίχους, ξανοίγεται σε πολλά μονοπάτια για να καταλήξει στο ξέφωτο αυτής της φράσης. Εμένα μου αρκεί αυτό το ξέφωτο˙ άλλοι θα βρουν ενδιαφέρουσα τη διαδρομή ως εκεί˙ άλλοι πιθανόν να εγείρουν αντιρρήσεις. Όλα καλά. Αυτό είναι η λογοτεχνία. Περιπέτεια στα τοπία των λέξεων. Καμιά φορά το ταξίδι (το καβαφικό ταξίδι) είναι το μείζον, ποιος όμως είναι αυτός που δεν απομονώνει στιγμές ενδεικτικές που του έμειναν αξέχαστες και είναι ικανές να σηκώσουν όλο το βάρος ταξιδιών των οποίων οι άλλες λεπτομέρειες χάνονται στον χρόνο; Τα κλικ που λέγαμε και πιο πριν λειτουργούν στην ποίηση του Δήμου. Ορίστε λίγα:

τα όνειρα διατηρούν τα άνθη τους
ακόμα και μακριά από το χώμα
αρκεί να τα ποτίσεις με λίγο φως

και

κανένας άγιος δεν εφημερεύει πια

και

τα θηράματα των μπάτσων
δεν απειλούνται με εξαφάνιση

και

μ’ ένα ποδήλατο στα μνήματα
αγκάλιαζε ψυχές

και

μια Περσεφόνη αποδημητικό πουλί

και

χειρόγραφη ανθρωποκτονία

και

στριμωγμένα κουφάρια
στη συνείδησή μας
αναζητούν τρόπο να δραπετεύσουν
για να ξαναγίνουν αθώοι.

Η ποίηση είναι συναισθήματα διά των λέξεων, είναι εικόνες διά των λέξεων, είναι ευαισθησία διά των λέξεων, είναι τέχνη διά των λέξεων. Η ποίηση του Χλωπτσιούδη δεν είναι ολόκληρη τέτοιες λέξεις˙ αν ήταν δε θα έμενε και πολλή δουλειά του χρόνου, θα είχε μπροστά του έναν έτοιμο ποιητή και θα την έκλεινε τη σχετική σελίδα νωρίς˙ η ποίηση του Δήμου όμως έχει τέτοιες λέξεις και ο ίδιος φαίνεται να θέλει να προσθέσει κι άλλες.

Το φθινόπωρο γέννησε μιαν άνοιξη

Όλα οφείλονται σε μια άστοχη δήλωση και σε μια εκκωφαντική σιωπή. Έτσι τα κατάλαβα εγώ τουλάχιστον. Το θέμα: Μεταφορά των αρχαίων της Βενιζέλου στο Παύλου Μελά.  Κι ένιωσα πως έπρεπε να αντιδράσω. Με τον τρόπο μου. Περπατώντας και μιλώντας. Να γνωρίσουν οι πολίτες τον χώρο και να βρουν τρόπο να τον υπερασπιστούν. Περπατώ στο Παύλου Μελά, μαθαίνω για το Παύλου Μελά, προστατεύω το Παύλου Μελά. Αυτό ήταν το τρίπτυχο που στοίχειωσε τη σκέψη μου και το φθινόπωρό μου. Τρεις -τρίωρες και βάλε- τελικά αντί για δύο ξεναγήσεις μέσα στο στρατόπεδο Παύλου Μελά και πλέον των διακοσίων συνοδοιπόρων. Εξαιρετική εμπειρία για μένα αφού έπρεπε να σχεδιαστεί τέτοια διαδρομή και να οργανωθούν έτσι τα γεγονότα που θα τρύπωναν στην αφήγηση ώστε να εκτινάσσεται ο νους του ακροατή-θεατή από τον μικρόκοσμο του στρατοπέδου στον μακρόκοσμο της πόλης που το περιβάλλει, της ιστορίας που το στέφει, της πολιτικής που καραδοκεί! Οι θεατρικές παρεμβάσεις του Επίκυκλου πρόσθεσαν το συγκινησιακό φορτίο στην ιστορική πληροφορία και η συνδρομή του Δήμου Παύλου Μελά, του 2ου ΓΕΛ Σταυρούπολης και της ΠΡΟΤΕΚΤΑ Παύλου Μελά-Κορδελιού Ευόσμου εξασφάλισαν την ομαλή διεξαγωγή των ξεναγήσεων και την προσβασιμότητα σε όλα τα σημεία που επελέγησαν κατά τον σχεδιασμό των οδοιπορικών. Το ραντεβού ανανεώθηκε για την άνοιξη και μακάρι να μπορέσει να υλοποιηθεί!

Επιλογή φωτογραφιών και από τις τρεις ημέρες, από διαφορετικούς φωτογράφους:

Κορεσμός στις συμμετοχές για τις ξεναγήσεις στο Παύλου Μελά.

Παρακαλώ μην αφήνετε πια σχόλια για συμμετοχή στις ξεναγήσεις. Εξαντλήθηκαν όλα τα όρια που τέθηκαν και δε γίνεται να εξασφαλιστεί η ποιότητα των ξεναγήσεων-οδοιπορικών με απεριόριστη συμμετοχή. Παρακαλώ την κατανόησή σας. Όλα δείχνουν πως πρέπει να γίνει και δεύτερος κύκλος την άνοιξη και θα φροντίσουμε τότε να ικανοποιηθούν όλα τα αιτήματα για συμμετοχή στις ξεναγήσεις-οδοιπορικά μέσα στο Παύλου Μελά.

Επικίνδυνη οδήγηση

Στον χρόνο πάνω να βρεθώ
στις επικίνδυνες στροφές του
σα γέρνει πλάι στον χαμό
να βγαίνω απ' τις ρωγμές του

ευθυτενής και με ροπές
με γκάζια στην ευθεία
σε νίκησα ρε άτιμε
οργή κι υπεροψία

μα είναι ο χρόνος άχρονος, ποτάμι με ρουφήχτρες
με λάδια άσφαλτος στιλπνή και μαύρο στην ψυχή της
στέλνει την πιο κακιά στιγμή που κρύβεται απ' τους δείχτες
και με μαζεύει στοργικά με δένει στο σχοινί της

τώρα χτυπώ τις διπλανές
χάντρες στο κομπολόι
χάντρα του γυάλινη κι εγώ
ακόμα μία στο σωρό

ούτε στροφές αναζητώ
ούτε οργή καμία
κατάρες δε μου βρίσκονται
κι οι προσευχές τελειώσαν

σιγά σιγά του στέκομαι
πειθήνια του γνέφω

χρόνε μου κάνε με ό,τι θες
κοπάνα με στους μήνες
πάρε τις νύχτες όλες μου
πάρε μου και τις μέρες

μα άσε με να καρτερώ
μη λες να μην ελπίζω
πως κάπου θα 'ναι μια στροφή
και συ δε θα κοιτάζεις

Τρία φθινοπωρινά πρωινά στο Παύλου Μελά

Σαν δελτίο Τύπου

Σπύρος Λαζαρίδης

Στρατόπεδο Παύλου Μελά / ξενάγηση

Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου 2019

Κυριακή 13 Οκτωβρίου 2019
Κυριακή 20 Οκτωβρίου 2019

Ώρα προσέλευσης: 9:30

Σημείο συνάντησης: Συμβολή οδού Δαβάκη-οδού Λαγκαδά (νοτιοδυτικό άκρο στρατοπέδου)

Κοντά εκατόν εβδομήντα χρόνια γεγονότων (και ένα ίχνος με βάρος πολλών αιώνων πάνω του) θα χωρέσουν σε δέκα στάσεις ενός οδοιπορικού μέσα σε έναν χώρο ο οποίος σε λίγο καιρό θα αρχίσει να παίρνει τη νέα του μορφή ως Μητροπολιτικό Πάρκο.

Τριάντα χρόνια έρευνας θα κωδικοποιηθούν σε μια αφήγηση που θα επιχειρήσει να ελιχθεί ανάμεσα σε δεκαετίες και αιώνες που σκέπουν τη Θεσσαλονίκη, να περιπλανηθεί σε όλη την περιοχή που φιλοξενεί το στρατόπεδο, να επισημάνει γεγονότα που σημάδεψαν και το στρατόπεδο και τη γειτονιά του, να ακούσει τη φωνή λογοτεχνών που το τραγούδησαν, να καταγράψει τις πολιτικές που επιχειρήθηκαν να ασκηθούν στο άδειο κουφάρι του, να καλέσει τους πολίτες να το γνωρίσουν για να το προστατεύσουν.

Μια θεατρική ομάδα, ο Επίκυκλος/σκηνή δυτικά, θα δώσει αποσπάσματα μιας παράστασης που στηρίχτηκε σε ιστορίες βγαλμένες μέσα από την περίοδο της φασιστικής κατοχής και θα μιλήσει με τον τρόπο της λογοτεχνίας για έναν πανάρχαιο δρόμο που το γειτονεύει κι έναν υδραγωγό που θυμίζει μιαν άλλη κατοχή, αιώνων εκείνη, που το διασχίζει.

Ο δήμος Παύλου Μελά, το 2^ο ΓΕΛ Σταυρούπολης και οι Εθελοντές Διασώστες της ΠΡΟΤΕΚΤΑ Παύλου Μελά-Κορδελιού Ευόσμου θα επιληφθούν όλων των τεχνικών ζητημάτων για την ομαλή και ασφαλή διεξαγωγή του οδοιπορικού αυτού που θα διαρκέσει από δύο έως τρεις ώρες και θα καταλήξει σ’ ένα σημείο-έκπληξη του στρατοπέδου.

Τρία φθινοπωρινά πρωινά λοιπόν αναζητούν μουστερήδες, ρέκτες, μύστες, ρομαντικούς, αιθεροβάμονες, τρελούς κι ερωτευμένους με την ιστορία, τη φύση, την αρχιτεκτονική, τη λογοτεχνία, την πολιτική (με την καλή έννοια), το παραμύθι και την αλήθεια!

ΥΓ
Δηλώσεις συμμετοχής, εδώ με σχόλιο ή στο 6932460835 με sms ή viber
ΥΓ 2
Εμφανίζονται διπλές εγγραφές, παρακαλώ προσοχή! Τα σχόλια εμφανίζονται αφού εγκριθούν, οπότε αρκεί να υποβληθούν μία φορά.

Τι καλοκαίρι κι αυτό!

Μ' αρέσουν τα εξομολογητικά κείμενα των συγγραφέων˙ των άλλων κυρίως. Ενίοτε καταφεύγω κι εγώ σε κάποιες εξομολογήσεις. Όταν με πιάνουν τα διαόλια μου και μου κολλάει η αναθεματισμένη ιδέα και η έμφυτη παρόρμηση να τα πω μην και χάσει η Βενετιά βελόνι. Το παλεύω το συναίσθημα, μη νομίζετε.  Τον κορμό αυτού του κειμένου τον ξεκίνησα πριν τέσσερις ημέρες. Και τον ξαναπιάνω μόλις τώρα επειδή είδα στην οθόνη του υπολογιστή μου τον μαγικό αριθμό 200 ως αριθμό σελίδας στο έγγραφο που παιδεύω πολύν καιρό. Με λίγα λόγια λοιπόν και πριν από, λίγα επίσης, χρόνια:

Είχε έρθει η ώρα να γράψω ένα θεατρικό έργο για το στρατόπεδο Παύλου Μελά επί Κατοχής.

Ήθελα όμως να το συνοδεύει ένα χρονικό του στρατοπέδου˙  αυτό αποδείχθηκε πολύ μεγαλύτερο απ' εκείνο που φανταζόμουν. 

Ήρθε και γράφτηκε το έργο, έγιναν οι πρόβες, παίχτηκε και ξαναπαίχτηκε το έργο, οι Νυχτοφαγιές, και το χρονικό ακόμα γραφότανε. Δεν είναι απαραίτητα κακό αυτό, πήγαινε να γίνει κάτι παραπάνω από το χρονικό ενός στρατοπέδου και άρχισε να καλύπτει μια μεγαλύτερη περιοχή και ένα, επίσης, μεγαλύτερο χρονικό εύρος.

Προέκυψαν όμως δύο σημαντικές παρενέργειες, που οφείλονται σε δύο γεγονότα: 

1) Απαιτήθηκε έρευνα σε πρωτόγνωρες για μένα δεκαετίες, οπότε μπαίνοντας στις δεκαετίες 1950 και 1960, ορθώθηκε μπροστά μου η ανάγκη ενός νέου θεατρικού εξ αιτίας μιας εμβληματικής μορφής κοινοτάρχη που έβρισκα στα ψαξίματά μου. Και φυσικά το χρονικό μπήκε για λίγο στην άκρη, το θεατρικό γράφτηκε, οι πρόβες άρχισαν και κάποτε θα παιχτεί, ελπίζω. Ο τίτλος του είναι: Όλυμπο να βλέπει!

2) Χρειάστηκε να διασταυρώσω μία πληροφορία για έναν πασά του 19ου αιώνα. Τι το 'θελα; Μπήκε στη ζωή μου ο Χουσεΐν Χουσνή Πασάς, παραμέρισε τελείως το χρονικό και βρίσκομαι αισίως στη 200η σελίδα στο νέο μου κοσκινάκι, το κείμενο για τον πασά αυτόν, και συνεχίζω να γράφω συνεπαρμένος. Όσο το γράφω, μεγαλώνει μέσα μου η ανησυχία πως, για πρώτη μου ίσως φορά, γράφω κάτι που ενδιαφέρει (και συναρπάζει, μην το ξεχνάμε) μόνον εμένα.

Φυσικά αυτός είναι και ο σωστός λόγος για να γράφει κανείς αν δεν είναι επαγγελματίας γραφιάς και δεν παίρνει εργολαβίες.

Παρόλα αυτά το ζιζάνιο άρχισε να δουελύει:
ως ιστορικό δοκίμιο μπορεί και να μην ενδιαφέρει κανέναν άλλον˙ 
ως μυθιστόρημα όμως;
ως θεατρικό έργο; 

ως κάτι άλλο;
πότε;
πώς;

Βρήκα τον διάολό μου!

Χρονικά, η αφήγησή μου για τον πασά βρίσκεται στο καλοκαίρι του 1859, δηλαδή ακριβώς 160 χρόνια πριν˙  στην οθόνη μου βγήκε ο αριθμός της σελίδας, 200˙  κι εγώ δε λέω να ξεκολλήσω...

Η πολιτική είναι πουτάνα

Οι προσφυγικές συνοικίες, στα δυτικά της Θεσσαλονίκης είναι ανάστατες. Οι εφημερίδες εδώ και μέρες γράφουν για την απόσπαση των προσφυγικών οικισμών από τον Δήμο Θεσσαλονίκης και την ίδρυση νέων κοινοτήτων. Ένας πολιτικός πυρετός εξαπλώνεται και δεν αφήνει καμία γειτονιά απρόσβλητη.

Στην αρχή τα προσφυγικά πυρά στρέφονται κατά της απόσπασης. Βενιζελικές πένες αρθρογραφούν στον τύπο και κατακεραυνώνουν την τσαλδαρική κυβέρνηση που προβαίνει σε θεσμικό έγκλημα εναντίον των ταλαιπωρημένων προσφύγων τους οποίους αποβάλει από το σώμα της πόλης ως ενοχλητικό παράσιτο. Αποκαλύπτουν το πραγματικό κίνητρο που δεν είναι άλλο από τον εξοβελισμό των προσφυγικών ψήφων, κατά κανόνα βενιζελικών, μακριά από το κέντρο της πόλης. Μόνο έτσι ο κυβερνητικός υποψήφιος θα καταφέρει να εκλεγεί δήμαρχος Θεσσαλονίκης το Φεβρουάριο του 1934. Από την απόσπαση των κοινοτήτων μέχρι τις εκλογές ούτε μήνας.

Το σκηνικό ετοιμάστηκε και η δημοκρατία ήταν έτοιμη να θριαμβεύσει και πάλι. Για τις επερχόμενες δημοτικές και κοινοτικές εκλογές λοιπόν γίνεται ο καυγάς και ο Γιάννος Ζαρμπαντίδης γίνεται άντρας, στα δεκάξι του, βουτώντας κυριολεκτικά στα σκατά!

Τα δυνατά του μπράτσα κι ο τραχύς του χαρακτήρας τον έφεραν τσιράκι στον Νώντα τον Αχόρταγο που έπαιρνε σχεδόν όλες τις εργολαβίες για τον καθαρισμό των βόθρων στα δημόσια αποχωρητήρια γύρω από την πόλη. Ξετύλιγε το βαρύ σωλήνα και τον έμπαζε στο βρωμερό στόμιο χωρίς να στραβώνει στο ελάχιστο τη μύτη και τα χείλη του λες και δεν τον έπιανε καμία μυρωδιά. Τι διάλο στουμπωμένη από φυσικού σου την έχεις ρε Καυκάσιε, βγάζε και καμιά μύξα που και που να κυκλοφοράει ο αέρας, τον πείραζε ο Νώντας Αγγέλου. 

Το Αχόρταγος του το κόλλησαν σαν παρατσούκλι του Νώντα όταν ξεκίνησε τη δουλειά με το βυτίο στην καρότσα του μικρού φορτηγού του. Του άρεσε αυτουνού, έκρινε ότι ταίριαζε μια χαρά στην περίσταση. Έβαλε τον ανηψιό του που μάθαινε την τέχνη του αγιογράφου στα μαγαζιά της Εγνατίας να του το γράψει στην κοιλιά της τεράστιας κάψουλας στην οποία κατέληγαν τα περιεχόμενα των βόθρων κι έτσι τα κόκκινα καλλιγραφικά γράμματα επέβαλαν το εντυπωσιακό Αχόρταγος και κανείς πια δεν διανοήθηκε πως ο Νώντας θα μπορούσε να λέγεται Αγγέλου. Το ότι ο Νώντας δεν σταματούσε ποτέ στο ένα πιάτο πατσά το πρωί και η κοιλιά του συναγωνιζόταν τις καμπύλες και τον όγκο του βυτίου του επέτεινε το μπέρδεμα για το ποιος ακριβώς είναι αυτός που δεν χορταίνει τελικά. Όπως και να είχε το πράγμα ο δυσκίνητος Νώντας ήθελε δίπλα του έναν σβέλτο παλικαρά για τη βρώμικη δουλειά αφού αυτός έμενε στο τιμόνι με μόνη έγνοια του την πορεία του επαγγέλματος. Τις δουλειές του τις έκλεινε στα καπηλειά και στα κομματικά εντευκτήρια πριν χτυπήσει την τιμή στις δημοπρασίες. Κόλλησε πλάι του κι ο Γιάννος κι έβγαζε ένα μεροκάματο. Όμως τα πράγματα άρχισαν να σφίγγουν.

Αυτό που σκαρφίστηκε η πουτάνα η πολιτική για να φέρει τούμπα τις ιδεολογίες και τα μεγάλα λόγια δεν το χωρούσε το μυαλό του Νώντα. Υπόνομοι. Ακούς εκεί. Υπόνομοι στα προσφυγικά. Μη φανταστεί κανείς ένα οργανωμένο υπόγειο δίκτυο που θα ένωνε τους προσφυγικούς οικισμούς με τη θάλασσα.  Αυτό ήταν για τα χαρτιά και για τους λόγους στα μπαλκόνια. Τα αστροπελέκια οι κομματάρχες τα κάνανε πιο εύκολα τα πράγματα. Η δυτική Θεσσαλονίκη ήταν γεμάτη ρέματα. Λίγα μέτρα σωλήνας από το βόθρο στο ρέμα και τα υπόλοιπα είναι δουλειά της κλίσης του εδάφους. Η Νεάπολη είχε ήδη προχωρήσει αρκετά κι έπνιξε στη μπόχα τους Αμπελόκηπους και από κοντά ήταν το Λεμπέτ όπου οι εργασίες προγραμματίστηκαν για την επόμενη εβδομάδα. Βλέπεις ο Θεόβουλος Τριανταφυλλίδης, υπεύθυνος της Πρόνοιας εκεί ήθελε να είναι και υποψήφιος με τους βενιζελικούς στην, υπό σύσταση, κοινότητα Σταυρουπόλεως και δεν είχε άλλο τρόπο να κάνει κι αυτός ένα ρουσφέτι της προκοπής να εξασφαλίσει μια σιρμαγιά από ψήφους. Άλλοι είχαν την κυβέρνηση και τα μέσα. Το Άσυλο των Φρενοβλαβών το λυμαίνονταν οι τσαλδαρικοί του κυβερνώντος Λαϊκού κόμματος. Βρήκε λοιπόν κι αυτός την ευκαιρία με τους υπονόμους και έταζε μεροκάματα, καθαριότητα, πολιτισμό κι ευημερία. Η μπόχα απλώς μετακόμιζε πιο νότια!

Ο Γιάννος προσπάθησε εδώ και κάτι μήνες να πηγαίνει στο Εργατικό Κέντρο για να παρακολουθήσει τα μαθήματα-διαλέξεις που γίνονταν εκεί. Άκουγε από τον Περικλή Κρεμύδα πως εκεί έβαζαν τα ζητήματα στην πραγματική τους ιδεολογικοπολιτική τους διάσταση και νόμιζε πως θα φωτιζόταν κι ο ίδιος. Μπα! Δεν κατάλαβε τίποτε ούτε την πρώτη, ούτε τη δεύτερη φορά. Τον Περικλή όμως και τον Μήτσο Ιωαννίδη και τον Ιορδάνη Γιαννακό τους τάραζε στις ερωτήσεις. Ντο είν’ ατοί οι φασίστες; Ντο εν το προλεταριάτο; Πώς θα νικούματσ’; Τέτοια. Και του απαντούσαν τα συντρόφια καθαρά και χωρίς μισόλογα: Φασίστας είναι ο Νώντας που χώνει εσένα στα σκατά και κονομάει ο ίδιος. Φασίστας είναι ο Τριανταφυλλίδης που τάζει δουλειές και μεροκάματα για να πάρει ψήφους. Φασίστες είναι οι χωροφύλακες που βγάζουν τα σπαθιά και πετσοκόβουν απεργούς εργάτες. Καταλάβαινε ο Γιάννος κι ας την είχε μια συμπάθεια στο Νώντα με την τουρλωτή κοιλιά και το κόκκινο μάγουλο. Κι όχι μόνο για το μεροκάματο που έβγαζε στη δούλεψή του. Τον θαύμαζε που είχε τον τρόπο του να κυκλοφοράει με το κουστούμι και να κλείνει δουλειές για σκατά, τον θαύμαζε για το τσίλικο φορτηγό όταν ακόμα οι δρόμοι ήταν γεμάτοι σβουνιές από τ’ άλογα και τα γαϊδούρια και όλοι οι ανταγωνιστές του είχαν βυτιοφόρα κάρα. Τώρα καταλάβαινε βέβαια, αλλά η στάμπα συμπαθητικός είχε κολλήσει στο φαρδύ μέτωπο του Νώντα από τον άμαθο ακόμα στα πράγματα της μεγάλης πόλης Γιάννο.

Συμπαθητικός, ξεσυμπαθητικός όμως ο Νώντας πλέον προβιβάστηκε σε εμπόδιο στον αγώνα που ξεκινούσε ο νεόκοπος επαναστάτης με τους νέους συντρόφους του. Του είχαν πάρει τα μυαλά οι έμπειροι κομμουνιστές. Αυτός βολόδερνε ακόμα στο χωριό όταν ο Περικλής και ο Μήτσος πρωτοστατούσαν στα γεγονότα της Επταλόφου, το ’32. Τότε που απαίτησαν μαζί με καμπόσους άλλους άνεργους να παίρνουν κι αυτοί μερίδα από το δημοτικό συσσίτιο και δέχτηκαν τις σφαίρες στα κορμιά τους από τον χωροφύλακα Μενέλαο Ευσταθίου. Δύο νεκρούς σάρωσε και ετράπη εις φυγήν ο Ευσταθίου. Την είχε σταμπάρει όμως ο Μήτσος τη φάτσα του χωροφύλακα πριν το σκάσει εκείνος και μετά, στο νοσοκομείο, στην εφημερίδα διάβασε και το όνομα. Πού θα μου πας ρε Μενέλαε, έλεγε κάθε φορά που άλλαζε ο καιρός και του πονούσε το πόδι κάτω από το γόνατο, δεν θ’ ανταμώσουμε όταν νικήσει ο λαός; Είχε πίστη και ελπίδα στο αγώνα ο Μήτσος. Ο Γιάννος δεν χρειαζόταν άλλα επιχειρήματα. Το ασταθές βάδισμα του Μήτσου ήταν το παράσημο του αγωνιστή. Τα έβαζε δίπλα δίπλα, την κοιλιά του Νώντα και το κουτσό πόδι του Μήτσου και διάλεγε κουτσό πόδι. Διπλά του κόστισαν οι υπόνομοι του Νώντα. Από τη μια θα λιγόστευαν οι βόθροι κι από την άλλη θα έχανε τον υπάλληλό του με τα τόσα προτερήματα. Φούντωνε ο Νώντας και κοκκίνιζαν τα μάγουλά του. Έπρεπε να πει δυο κουβέντες στον Τριανταφυλλίδη.

Ξημερώματα χωρίς άλλους ενδοιασμούς ο Γιάννος και η παρέα του βρίσκονται έξω από τα γραφεία Προνοίας Σταυρουπόλεως και περιμένουν να τους πάρουν εργάτες στους υπονόμους. Το μεροκάματο το είχαν ανάγκη, ακόμη κι ο Γιάννος που τα κουτσοβόλευε με τους βόθρους. Ένα σπίτι ήθελε να χτίσει δίπλα στον Δενδροπόταμο, του άρεσαν τα τρεχούμενα νερά. Οι βόθροι δεν έμοιαζαν για δουλειά με μέλλον. Οι υπόνομοι είναι πολιτισμός σύντροφε, είναι το μέλλον, του έλεγε ο Περικλής.  Και θα γραφτείς και στο συνδικάτο των οικοδόμων. Το κίνημα θέλει μαζικά σωματεία, συμπλήρωνε. Ο καθοδηγητής από το κόμμα, έδωσε και μία ακόμη διάσταση, πιο επίκαιρη: Καμία ευκαιρία δεν θα αφήσουμε να πάει χαμένη για να ξεγυμνώσουμε το αποκρουστικό πρόσωπο του καπιταλισμού. Θα στήσουμε οργάνωση ανάμεσα στους εργάτες των υπονόμων και θα ξεμπροστιάζουμε σε κάθε ευκαιρία τον κάθε Τριανταφυλλίδη που θέλει να παριστάνει τον ευεργέτη των φτωχών. Στις εκλογές το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών και Αγροτών πρέπει να έχει σοβαρή εκπροσώπηση, σύντροφοι! έκλεινε μελοδραματικά την προτροπή του. 

Το μυαλό του Γιάννου μπορεί να μην έπαιρνε γρήγορα στροφές, έφτανε όμως κι αυτό με τον τρόπο του στο συλλογισμό που ήδη είχε κάνει ο Νώντας. Διπλή προδοσία προ των πυλών: τον άφηνε για μιαν άλλη δουλειά και μάλιστα με δουλειά που απειλούσε το επάγγελμά του, την εκκένωση βόθρων. Κάτι μέσα του τον ενοχλούσε. Τόσο όμως όσο να σκεφτεί ξανά τα λόγια των συντρόφων του για τη σκοπιμότητα της ενέργειάς τους και να ησυχάσει.

Ώσπου, μέσα από το παράθυρο της Πρόνοιας διέκρινε τη στρογγυλή φιγούρα του Νώντα. Οι τύψεις και το πολιτικό καθήκον που μέχρι τότε μονοπωλούσαν τα ράφια του μυαλού του Γιάννου έπρεπε να στριμωχτούν για να χωρέσει το νέο απόκτημα, η τεράστια απορία: τι θέλει ο Νώντας στα γραφεία του Τριανταφυλλίδη, επίσημου εκπροσώπου των υπονόμων, άρα εχθρού του;

(Κεφάλαιο του διηγήματος "Κόκκινη δύση" από το βιβλίο μου Ίχνη όζας (εκδόσεις Ζήτρος, 2013)

Δυο νέες παραγωγές στα σκαριά

Η θεατρική περιπέτεια ξεκίνησε πριν από δεκαοχτώ χρόνια και συνεχίζεται.

Ο Επίκυκλος/σκηνή δυτικά,

το 2020

θα βουτήξει στα βαθειά.

Θα επιχειρήσει μια αναδρομή στην πορεία αυτών των δεκαοχτώ χρόνων και θα τολμήσει να στήσει σε μία παράσταση κομμάτια και αποσπάσματα από επτά έργα στα οποία έδωσαν πνοή μέλη του και φίλοι του.

Αναδρομή/rewind 

λοιπόν, από την ερασιτεχνική θεατρική ομάδα

Επίκυκλος/σκηνή δυτικά.

Κι επειδή το να ψάχνει κανείς στα συρτάρια του και να ανασύρει μνήμες και απωθημένα είναι καλό

αλλά όχι πάντα αρκετό

έρχεται η ζώσα πραγματικότητα,

τα νέα μέλη του Επίκυκλου 

που ζητάνε επίμονα να δοκιμαστούν κι αυτά σε κάτι ολόφρεσκο
στο οποίο αυτά,

τα νέα μέλη,

θα δώσουν το στίγμα τους,
οπότε

ιδού και η νέα παραγωγή:

Όλυμπο να βλέπει.

Μια κωμωδία έξω καρδιά...

Του χρόνου, υγεία να έχουμε!

Μόνο ενεστώτας για τον Διαμαντή...

Είναι φορές που σιχαίνομαι τον αόριστο:
ήταν, έκανε, έφυγε, αγάπησε, τον αγάπησαν˙

ειδικά όταν πριν απ' αυτά τα, αδυσώπητα, ρήματα
βρίσκεται, είναι, υπάρχει
ένας άνθρωπος με φωτοστέφανο γύρω του
την άδολη αγάπη για τη ζωή
το αστείρευτο πάθος για την πολιτική
την αισθαντική άποψη για την ομορφιά

το ειλικρινές ενδιαφέρον για τον άλλον.

Μόνο με ενεστώτα θέλω να μιλώ για σένα
Διαμαντή...

˙

Δημόσιος χώρος στη Σταυρούπολη, μια απαρίθμηση εν θερμώ, λίγο πριν τις δημοτικές εκλογές

Δημόσιος χώρος 1

Φίλος καλός, μου έβαλε στην τσέπη ένα δισέλιδο εφημερίδας (Εφημερίδα των συντακτών, 30-31 Μαρτίου 2019). "Διάβασέ το και μου το ξαναδίνεις". Το όνομα που υπογράφει το κείμεο βαρύ. Το ήξερα από διαβάσματά μου κι ας μην είμαι αρχιτέκτονας. Ο φίλος μου είχε υποσημειώσει ένα απόσπασμα. "Στο άμεσο μέλλον θα ξεκινήσει η εφαρμογή μιας πιο πρόσφατης μελέτης τους, πάλι βραβείο διαγωνισμού, για το στρατόπεδο Μελά της πόλης". Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς! 

Ούτε γα μελέτη κλήθηκε να δουλέψει ο Πρόδρομος Νικηφορίδης (γι' αυτόν μιλάει το απόσπασμα), ούτε κανένα βραβείο για κάτι σχετικό με το στρατόπεδο Παύλου Μελά (και όχι στρατόπεδο Μελά, σαν να λέμε Παπαδόπουλου) πήρε! 

Ορίστε ένα απάνθισμα απαντήσεων του ίδιου του Νικηφορίδη για το θέμα.

Σε συνέντευξή του στην Κύα Τζήμου (parallaximag.gr, 14-03-2017) ρωτήθηκε ο Πρόδρομος Νικηφορίδης:

Ποια ακριβώς είναι η θέση που αναλαμβάνετε και ποιες θα είναι οι αρμοδιότητές σας;

Και απάντησε:

Σύμβουλος και ειδικός συνεργάτης του δημάρχου Δημήτρη Δεμουρτζίδη. Θα συνδράμω με όλες μου τις δυνάμεις το έργο του Δήμου προκειμένου να ολοκληρωθεί με τις καλύτερες προϋποθέσεις η δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά. Γενικές κατευθύνσεις, προδιαγραφές, διεξαγωγή αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, ωρίμανση μελετών, συντονισμός.

Στο ΦΕΚ (τεύχος τρίτο, αρ. 321, 3-4-217) με το οποίο τοποθετήθηκε στο Δήμο Παύλου Μελά προσδιορίζονται οι αρμοδιότητές του:

"Προσλαμβάνεται με σύμβαση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου ο Πρόδρομος Νικηφορίδης του Ευστρατίου, ως μετακλητός Επιστημονικός Συνεργάτης στο Δήμο Παύλου Μελά για την επικουρία του Δημάρχου κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Ο ανωτέρω θα υπόκειται στην ιεραρχική εξάρτηση του Δημάρχου και θα ασκεί καθήκοντα επιτελικά χωρίς αποφασιστικές αρμοδιότητες οποιασδήποτε μορφής.
Θα παρέχει συμβουλές και θα διατυπώνει εξειδικευμένες γνώμες, γραπτά ή προφορικά, για θέματα που αφορούν τεχνικά προγράμματα και δράσεις της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης στο Δήμο".

Σε άλλη συνέντευξή του (parallaximag.gr, 20-09-2018) δέχεται την ερώτηση:

"Έχουν προχωρήσει οι αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί; Ποια θα είναι τα βασικά κριτήρια για τις προτάσεις που θα κατατεθούν";

Και απαντάει με εμφανή τη διάθεση να υποβαθμίσει το θέμα:

"Δεν έχουν προχωρήσει οι αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί. Βέβαια το επείγον σήμερα είναι η ένταξη της απόδοσης του πάρκου σε κοινή χρήση. Έχουμε προνοήσει να αφήσουμε περιοχές ανοιχτές σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς ενώ υπάρχει και μεγάλο κτιριακό απόθεμα που η αποκατάσταση του και οι νέες χρήσεις μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αρχιτεκτονικών διαγωνισμών. Η διενέργεια αρχιτεκτονικών διαγωνισμών είναι μία υποχρέωση που έχει αναλάβει ο Δήμος Παύλου Μελά, είναι πολύ σημαντικό να προχωρήσουν, όπως είναι πολύ σημαντικό να δοθούν σαφείς οδηγίες και ζητούμενα για να έχουμε τις σωστές μελέτες. Η διενέργεια αρχιτεκτονικών διαγωνισμών δεν είναι πανάκεια, είναι όμως μία διαδικασία αξιοκρατικής αξιολόγησης που μόνο αν έχουν τεθεί και προδιαγραφεί σωστά τα ζητούμενα μπορεί να έχει εξασφαλισμένο αποτέλεσμα. Η κατεύθυνση που θα δοθεί είναι οι ήπιες παρεμβάσεις, ανθεκτικές διαμορφώσεις, μικρές απαιτήσεις συντήρησης και δημιουργικές επιλογές. Πιστεύουμε στη συμμετοχή των πολιτών, θέλουμε τους πολίτες υπερασπιστές του δημόσιου χώρου και του πάρκου, θέλουμε την συμμετοχή τους".

Λίγο πριν (glow.gr, 11-05-2018) είχε δηλώσει:

"Όλα τα παραπάνω συνιστούν τη προμελέτη για το μελλοντικό ΜΠΠΜ. Θα ακούσουμε σκέψεις, προτάσεις και απόψεις, σκεφτόμαστε τις επόμενες γενιές, σκεφτόμαστε το κοινό καλό και προσπαθούμε να καλύψουμε τις ανάγκες των συναθρώπων μας. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα κατεξοχήν δημοκρατικό χώρο. Αυτός είναι ο στόχος μας και είμαι σίγουρος, ότι όλοι μαζί μπορούμε".

Η δήλωση προέκυψε μετά από την αναλυτική περιγραφή του τι θα περιέχει το νέο πάρκο.

Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως το να επιμεληθεί την προκήρυξη διαγωνισμού ή διαγωνισμών ήταν το αντικείμενό του και όχι να εμφανίζεται ως πραγματοποιών δική του μελέτη. Εμφανίζεται ακόμη με σχετικό βραβείο, όμως η προηγούμενη εμπλοκή του με το στρατόπεδο Παύλου Μελά ήταν η συμμετοχή στον διαγωνισμό Δυτικό τόξο, όπου δεν απέσπασε κάποιο βραβείο όπως φαίνεται στη σελίδα http://www.nikiforidis-cuomo.com/awards

Η διαμόρφωση του χώρου του στρατοπέδου Παύλου Μελά από την νυν διοίκηση του Δήμου Παύλου Μελά στηρίζεται, εξ αρχής, σε κάτι που μοιάζει να είναι παραπλάνηση των πολιτών!

Από την πρόταση για το Δυτικό Τόξο

Από τις συνεντεύξεις Π. Ν. για το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά

Δημόσιος χώρος 2

Η Έφη Σειρά κατέθεσε μία πρόταση για την ανάπλαση μιας πλατείας στην Ομόνοια, της πλατείας Κουντουριώτη η οποία δεν απασχόλησε απολύτως κανέναν αρμόδιο. Είναι μια υπέροχη δουλειά που μπορεί να βελτιωθεί και να προσαρμοστεί, κατά δικό της σχόλιο. Δεν πρέπει να μείνει ανεκμετάλλευτη μια εμπνευσμένη πρόταση για μια περιοχή που δεν έχει τίποτε για να καμαρώσει εκτός από τη ψυχή των ανθρώπων της. Η πρόταση της προσφέρει ομορφιά και σύνδεση με το παρελθόν.

Μια πολύ σημαντική εργασία κινδυνεύει να μείνει μια ανάρτηση σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης επειδή δεν συγκίνησε κανέναν πολιτικό!

Από την ανάρτηση της ίδιας (https://www.facebook.com/effie.seira/media_set?set=a.477702812347591&type=3):

Επάνω σε χωράφια με στάρια που έκρυβαν μέσα τους χρυσά στεφάνια και αρχαία αγαλματάκια άλλων ανθρώπων άλλων εποχών, ανάμεσα σε ρέματα, νερόμυλους, μοναστήρια, στρατόπεδα, γύρω από τους πρώτους προσφυγικούς πυρήνες, άρχισε η ανοικοδόμηση του ΄60 στην εκτός των τειχών βόρεια Θεσσαλονίκη.
Ακολουθώντας το μεταπολεμικό μοντέλο δημιουργίας πόλεων όπως και σε ολόκληρη τη χώρα με το γνωστό κύκλο συμφερόντων κατάτμησης, οικοπεδοποίησης και οικοδόμησης περιαστικής γης(1), τα στάρια και τα βοσκοτόπια τεμαχίστηκαν και έγιναν φθηνή γη προς πώληση με δυνατότητα σύνδεσης με φως νερό αστικό και δουλειά δίπλα στα μεγάλα εργοστάσια που φύτρωσαν ταυτόχρονα στην περιοχή.

Πρώτες εικόνες από τα προσχέδια της αρχιτεκτονικής πρότασης διαμόρφωσης της πλατείας Κουντουριώτη, περιοχή Ομόνοιας στη Σταυρούπολη, για τον Δήμο Παύλου Μελά. Πρόκειται για επιμήκης έκταση 15 περίπου στρ., μήκους 400 μ. περίπου, από την οδό Ωραιοκάστρου μέχρι την οδό Λαγκαδά.

Αρχιτεκτονική μελέτη: Έφη Σειρά, Αρχιτέκτων Μηχανικός
Φωτορεαλισμός προσχεδίων: Φ. Τσακμάκης, Αρχιτέκτων Μηχανικός
(1) Φράση από κείμενο της Χ. Χριστοδούλου, Αρχιτέκτων Πολεοδόμος

Δημόσιος χώρος 3

Η πλατεία Ελευθερίας στην Άνω Ηλιούπολη ήταν ένας εμβληματικός χώρος, δημιούργημα ενός οραματικού δημάρχου (Χρήστος Τσακίρης) και ενός εμπνευσμένου αρχιτέκτονα (Γιώργος Αθανασόπουλος). Φιλοξένησε πάμπολες εκδηλώσεις από τη δεκαετία του 1980 και την χάρηκε κόσμος και κοσμάκης μέχρι τώρα. Το ίδιο και τα υπόλοιπα δημιουργήματά τους.

Η πλατεία Ελευθερίας και το κιόσκι της στην αρχική τους μορφή

Η πλατεία Εδέσης, με την εμπνευσμένη αποτύπωση κάτοψης λαϊκής οικίας της δεκαετίας του 1960 μπροστά από την εξέδρα

Το εμβληματικό τότε Κέντρο Πολιτισμού και από το 2005 Κέντρο Πολιτισμού Χρήστος Τσακίρης, με μοναστηριακές και ναυσιπλοϊκές αναφορές

Το πάρκο της Σόλωνος, μια απίστευτης ομορφιάς γωνιά ανάμεσα σε πολυκατοικίες

Τώρα αρχίζει η αποκαθήλωση. Το 2015 με απόφαση δημοτικού συμβουλίου (Αριθμός απόφασης 480, τακτικής συνεδρίασης Δημοτικού Συμβουλίου, 23-09-2015) αποφασίζεται η "αποξήλωση" της εξέδρας στην πλατεία. Το θέμα της συζήτησης ήταν:
"Εξέταση αιτήματος πολιτών σχετικά με την αποξήλωση ή μη της εξέδρας που βρίσκεται στην πλατεία Ελευθερίας στην περιοχή Άνω Ηλιούπολης της Δημοτικής Κοινότητας Σταυρούπολης".

 Το αίτημα των πολιτών δεν ξακαθαρίζεται αν ήταν υπέρ ή κατά της αποξήλωσης αν και είναι προφανές τι θα ήταν. Γιατί να υπάρξει αίτημα παραμονής σε κάτι που υπάρχει;

Το ΔΣ λοιπόν κατά πλειοψηφία

 "εγκρίνει την αποξήλωση της εξέδρας που βρίσκεται στην πλατεία Ελευθερίας στην περιοχή Άνω Ηλιούπολης της Δημοτικής Κοινότητας Σταυρούπολης για τους κάτωθι λόγους :

· Οι όποιες κατασκευαστικές παρεμβάσεις αποτελούν μια πρόχειρη λύση χωρίς να αποκλείουν το

σοβαρό κίνδυνο που συντρέχει για την ασφάλεια των κατοίκων της περιοχής και ιδιαίτερα των μικρών παιδιών, καθώς η πλατεία είναι το μοναδικό μέρος που μπορούν να παίξουν.

· Αποτελεί εστία μόλυνσης για την περιοχή και είναι μια παρωχημένη κατασκευή που προσβάλλει την αισθητική της Πλατείας".

  

Το νέο που έρχεται είναι άχρωμο και άοσμο και είναι λες και φωνάζει στα παρακείμενα μαγαζιά: ετοιμαστείτε να ορμήσετε!

Και έρχεται άλλη μια απόφαση το 2017 που αλλάζει και το όνομα:

Αριθμός απόφασης 72, τακτικής συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Παύλου Μελά, 22-02-2017)

Θέμα : Μετονομασία της πλατείας Ελευθερίας της Δημοτικής Κοινότητας Σταυρούπολης του

Δήμου Παύλου Μελά.

Η συζήτηση έγινε μετά από αίτημα του Συλλόγου Ποντίων Ηλιούπολης “Αλέξανδρος

Υψηλάντης” και βγήκε η ομόφωνη απόφαση για τη μετονομασία:

Εγκρίνει τη μετονομασία της Πλατείας Ελευθερίας που βρίσκεται στην περιοχή Άνω Ηλιούπολη της

Δημοτικής Κοινότητας Σταυρούπολης με την προσθήκη του ονόματος “Αλέξανδρος Υψηλάντης” και την ονομασία αυτής σε “Πλατεία Ελευθερίας – Αλέξανδρος Υψηλάντης”.

Η "Ελευθερία" εμπεριέχει τον "Υψηλάντη" και, ευτυχώς, όχι μόνο αυτόν αλλά όλους όσοι την υπερασπίστηκαν και συνεχίζουν να την τιμούν ως ανθρώπινη αξία. Το όνομα "Υψηλάντης" τιμάται στην περιοχή και με το όνομα ενός συλλόγου (είναι άλλο ζήτημα οι δημοτικές παροχές προς τον σύλλογο αυτό) και με μία προτομή στην πλατεία. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει το εξής: ζούμε στο 2019 και δεν μας τιμά να ανακυκλώνουμε ονόματα που δεν τους λείπουν, ανά το Πενελλήνιο, ούτε δρόμοι, ούτε πλατείες, ούτε ιδρύματα, ούτε σύλλογοι. Δεν προέκυψε κανείς άξιος να τιμηθεί; Γιατί για τον Χρήστο Τσακίρη είναι αρκετό και φτάνει μόνο ένα κτίριο όταν είναι αυτός (με τους συνεργάτες του και κυρίως με τον Γιώργο Αθανασόπουλο) που έδωσαν μορφή στο δημόσιο χώρο στη Σταυρούπολη; Μια χαρά είναι το "Πλατεία Ελευθερίας" και σε μια γωνία της πρέπει να μπει μια πλάκα που να μνημονεύει τους δύο αυτούς ανθρώπους, με μια φωτογραφία της αρχικής μορφής της. Για να μην πω κι ένα κιόσκι με ό,τι μπορεί να συλλεχθεί απ' ό,τι κατά καιρούς φιλοξένησε.